Voorbeelden zijn er genoeg: de aarde warmt op, de biodiversiteit gaat pijlsnel achteruit, fijn stof doet naar adem snakken en meer en meer mensen hebben last

164 KB – 28 Pages

PAGE – 1 ============
Hoe organiseer je een wandeling over milieu en gezondheid in de stad? Een praktische leidraad De aarde en onze gezondheid staan onder druk. Voorbeelden zijn er genoeg: de aarde warmt op, de biodiversiteit gaat pijlsnel achteruit, fijn stof doet naar adem snakken en meer en meer mensen hebben last van allergie en astma – Vervuilende stoffen komen van overal aanwaaien en worden niet tegengehouden door landsgrenzen. Uit onderzoek blijkt dat elke Vlaming tijdens zijn of haar leven iets meer dan één gezond levensjaar verliest door milieufactoren. Niet enkel de industrie, de landbouw en de over -heid zijn verantwoordelijk voor de milieuvervuiling. Iedereen heeft, door de keuzes die hij dagelijks maakt, een belangrijke invloed op de kwaliteit van de leefomgeving. Zorg dragen voor de aarde is zorgen voor de gezondheid van iedereen, nu en in de toekomst, hier en elders. Tijdens een korte wandeling die leidt langs een drukke weg, stadsgroen, een winkelstraat en terrasjes gaan we actief op zoek naar het verband tussen milieu en gezondheid.

PAGE – 2 ============
Door wie? Deze activiteit is gebaseerd op de leidraad voor de stadswandeling fiMilieu en gezondheid op straatfl, uitgewerkt door het Natuur- en Milieueducatiecentrum De Helix in Grimminge. Waarover gaat het? Werken aan een duurzame wereld In deze stadswandeling gaan we op zoek naar de relatie tussen milieu en gezondheid en denken we samen na over duurzame ontwikkeling. Onze samenleving staat voor grote uitdagingen: hoe kunnen we er bij ons, maar ook wereldwijd voor zorgen dat de aarde leefbaar blijft. Duurzame ontwikkeling probeert verschillende belangen (econo – mische, sociale, ecologische, culturele, historische, politieke –) af te wegen om tot de best mogelijke oplossing te komen in kleine en grote kwesties. Want wat we nu doen heeft gevolgen voor later en wat wij hier doen heeft gevolgen voor anderen elders op de wereld. Via doe-activiteiten in een stad/gemeente ontdekken de deelnemers de impact van de eigen levensstijl en consumptiegewoontes. De deelnemers worden aangespoord om bewuster na te denken over eigen keuzes en die van de samenleving. Ze ervaren lokaal en denken mee over de grenzen heen. Praktisch Duur van de wandeling 2 à 3 uur. De groep wordt best beperkt tot 20 personen. De activiteit is ook geschikt voor gezinnen met kinderen. Troeven De deelnemer: Leert de stad/gemeente op een andere manier kennen. Denkt na over eigen gedrag en de invloed op gezondheid en milieu. Denkt na over structurele problemen en maatschappelijke ontwikkelingen en de impact daarvan op gezondheid en milieu. Hoort vele verschillende standpunten, ideeën en tips om te komen tot een duurzamere wereld. Wordt gestimuleerd tot kleine acties in thuis- en werksituatie.

PAGE – 3 ============
Hoe pak je het aan? 1. Leg een datum vast Deze wandeling kan je heel het jaar door organiseren. 4. Het vervoer naar de locatie Spreek af aan een trein- of busstation. Motiveer de deelnemers om met het openbaar vervoer naar de afspraak -plek te komen. 2. Bereid de activiteit voor met een werkgroepje winkelstraat, restaurant en stadsgroen). straling, draagkracht van de aarde, roken, verleden en toekomst. De volgorde van de verkeer en eindigen met het thema verleden en toekomst. delijk en praktisch voorbereid zijn, de deelnemers boeien en een goede gespreksleider zijn. sproken wordt. aan bod komen. Naargelang de interesse van de groep kan je dit aan bod laten komen. 5. Aanzetten tot actie Om te komen tot een duurzame samenleving zullen we onze levens- wijze moeten bijsturen. Alle grote of kleine acties zijn de moeite waard. Daarom wordt er bij sommige stopplaatsen, door de gids zelf te bepalen, tijd genomen om een tip of actiepunt te noteren. laat de tips noteren op de achterkant. Welke acties zijn haalbaar, individueel, als overheid of als samenleving? De kaarten met tips worden verzameld in een linnen zak. Op het einde van de wandeling trekt elke deelnemer een kaart met een tip. Als deze tip haalbaar is, neemt de deelnemer de kaart mee. Alle bruikbare tips voor deze groep worden voorgelezen. Zo krijgt de groep een zicht op de diversiteit van mogelijke acties om onze aarde duurzamer te maken. Dit aanzetten tot actie wordt bij elk thema weer- gegeven als: fiMaak het verschil als individu en/of als samenleving!fl 6. Aandachtspunt Tijdens deze wandeling gaat het dikwijls over keuzes die men maakt in het dagelijkse leven. Uitwisselen van ideeën en tips om dingen anders aan te pakken kunnen enthousiasmerend werken. welijke sfeer zullen eerder als constructief worden ervaren. Door emoties een kans te geven kan je trouwens ook meer betrokkenheid creëren. 3. Promotie Om de wandeling kenbaar te maken, kan je persoonlijke uitnodigingen versturen en de activiteit aankondigen in het ledenblad en in het gemeentelijk infoblad. Maak met je uitnodiging mensen nieuwsgierig, waardoor ze zin krijgen om mee te doen. Promoot de activiteit als een actieve wandeling waar iedereen inspraak heeft en iets van opsteekt.

PAGE – 4 ============
Stop aan een druk kruispunt Thema: VERKEER 1. WAT BEWEEGT ER IN DEZE STAD/GEMEENTE? Maak vier groepjes. Bekijk de omgeving, draai helemaal rond. eerste afgelegde kilometers die het meest vervuilen. De gemiddelde bezetting van de 2. HOE DOEN WE HET ZELF? a) Vul een naamkaartje in. Materiaal: kaartjes (zie bijlage), potloden b) Vorm groepjes naargelang het gebruikte transportmiddel (waar de grootste afstand mee afgelegd wordt). c) Zoek met het groepje naar een al dan niet gemeenschappelijke motivatie waarom je voor dit vervoermiddel koos. Het is dikwijls een kwestie van een evenwicht zoeken tussen milieuvriendelijk zijn, tijd, geld en praktische overwegingen. Het wegverkeer blijft één van de belangrijkste bronnen van luchtvervuiling en de impact op het milieu en de gezondheid is rampzalig. 3. LAWAAI Maak het even stil en luister naar het omgevingsgeluid. Geluid is een milieufactor met een grote impact op onze gezond -heid. Het wegverkeer is de belangrijkste oorzaak van lawaaihin -der. Ongeveer 30 % van de Vlamingen wordt in minder of meerdere mate gehinderd door geluid. Wie lange tijd te veel lawaaihinder ondervindt, kan een hele reeks gezondheidsproblemen krijgen: stress, prikkelbaarheid, slaapstoornissen, concentratieproblemen en hart- en vaatziekten. Vervuilt elk vervoermiddel evenveel? De auto is de grote vervuiler. Type wagen, soort brandstof en bezettingsgraad is belangrijk. Nieuwe wagens zijn milieuvriendelijker, maar doordat er steeds meer wagens rondrijden, daalt de uitstoot van vervuilende stof -fen niet. Benzine stoot meer CO 2 per gereden kilometer uit dan diesel, maar dieselwagens (zonder roetfilter) brengen wel veel meer fijn stof in de lucht. LPG is het minst verontreinigend, het bevat minder schadelijke stoffen en produceert minder CO 2.Een hybride wagen combineert een klassieke verbrandingsmo -tor met een elektrische. Dit voertuig heeft een efficiënter ener -gieverbruik en stoot minder schadelijke stoffen uit. Een elektrische wagen produceert geen uitlaatgassen en is fluisterstil. Indien de wagen rijdt op groene elektriciteit is dit in gebruik de meest milieuvriendelijke.

PAGE – 5 ============
4. HOE VERPLAATSTEN ONZE GROOTOUDERS ZICH? Materiaal: verplaatsingsradius vroeger en nu op wereldkaart (zie bijlage) Wij leggen vandaag veel meer afstand af dan vroeger: verrekend). Voorbeeld van verplaatsingsgedrag van vier generaties (zie wereldkaart) 5. WELK VERVOERMIDDEL GEBRUIKEN MENSEN IN DE ONTWIKKELINGSLANDEN OM ZICH TE VERPLAATSEN? In vele ontwikkelingslanden is er nog geen gemotoriseerd vervoer. Dat betekent dat alle kilometers te voet worden afgelegd, denk maar aan schoolgaan, marktbezoek, raadpleging dokter, water halen bij een afgelegen bron. Anderzijds ziet men in groeilanden zoals India en China het gebruik van deze groeilanden eisen hun gemotoriseerd transport in te perken zonder zelf het goede voorbeeld te geven? 6. MAAK HET VERSCHIL ALS INDIVIDU EN/OF ALS SAMENLEVING! Materiaal: kaartjes (zie bijlage), potloden Neem hier even de tijd om te vissen naar tips voor een duurzame samenleving wat betreft mobiliteit.

PAGE – 6 ============
Stop aan een park/stukje groen Thema: ONMISBAAR GROEN In de meeste gevallen zal je in de stad of gemeente wel een parkje vinden. Ook gevel -groen, plantsoen of een bomenrij kunnen een goed alternatief en aanknopingspunt zijn 1. BEWEGEN IN HET GROEN: TWEE VLIEGEN IN ÉÉN KLAP Doe eventueel als opwarmertje één van onderstaande spelletjes en vraag dan wat het belang is van een park/groen. TikspelJullie zijn eekhoorntjes, je mag een boom kiezen, wanneer de begeleider roept: fiboom -pje wisselfl, dan loop je vlug naar een andere boom. Opgepast! De vos ligt op de loer – Wanneer je een boom vasthoudt, kan de vos je niet pakken. PetanqueZoek genoeg eikels, kastanjes of andere vruchten en speel petanque in het park. 2. FIJN STOF IS NIET ZO FIJN Materiaal: doorschijnende kleefband, schaar, loepjes, kaartjes Duw een stukje kleefband tegen de bovenkant van een (oud) blad van een boom of struik. Plak het stukje kleefband op een kaartje. Bekijk je afdruk met een loepje. Wat zie je? Zwarte stofdeeltjes. Gele tot rode korreltjes kunnen stuifmeelkorrels zijn. Planten hebben een luchtzuiverende werking. Ze vangen o.a. fijn stof op via de bladeren, naalden, stammen, takken en twijgjes. Een deel van het stof blijft zitten, een ander deel komt terug vrij door de wind of wordt weggespoeld door de regen en komt zo in de bodem terecht. Materiaal: illustraties (zie bijlage) Fijn stof is een verzamelnaam voor in de lucht zwevende deeltjes, kleiner dan één honderdste van een millimeter. Grotere stofdeeltjes worden tegengehouden in neus, mond en zelfs tot in de bloedsomloop. Omdat fijn stof gevaarlijke stoffen zoals giftige zware meta – Wanneer er veel fijn stof in de lucht hangt, gaan meer men – sen hoesten, zijn er meer luchtweginfecties en verergert astma. Wie lange tijd blootgesteld is aan lage concentraties -gen en hart- en vaatziekten. Als er te veel fijn stof in de lucht hangt, wordt er smogalarm afgekondigd. Groene planten zijn niet alleen goede filters, ze nemen ook CO2 op. Koolstofdioxide (CO 2) is een broeikasgas dat wereldwijd bijdraagt aan de klimaatverandering en de gevolgen van de klimaatwijziging worden steeds duidelijker. In Vlaanderen is het verkeer verantwoordelijk voor één vierde van de CO 2-uitstoot. De westerse landen liggen aan de basis van het klimaat -probleem, de gevolgen zijn echter het grootst in de ontwik -kelingslanden.

PAGE – 8 ============
Stop aan een gsm-winkel of -mast Thema: GSM ONTMASKERD 2. STRALING EN GEZONDHEID Materiaal: post-its, potloden Wie heeft een gsm bij? Vorm koppeltjes. De helft van de mensen schrijven hun gsm-nummer op een post-it en geven het aan hun partner. De partners gaan recht -over elkaar staan in een kring en bellen even met elkaar. Wie geen gsm heeft, staat in het midden van de kring. Het bellen met elkaar veroorzaakt straling. Wie ontvangt de meeste straling? De persoon met de gsm met de hoogste SAR-waarde (stra -lingabsorptiewaarde). Die waarde geeft aan hoeveel straling er door je lichaam opgenomen wordt. Je vindt de SAR-waarde in de gebruiksaanwijzing van de gsm. De officiële grenswaarde voor de SAR van een gsm is 2 watt/kg (Europese norm). Hoe kan je de blootstelling aan straling van een gsm beperken? = voorzorgprincipe toepassen. met de luidspreker aan. De blootstelling aan straling is het hoogst tijdens de eerste seconden wanneer het toestel verbinding zoekt. dan vergroot de gsm vanzelf zijn vermogen. Hou daarom de streepjes die de ontvangst aanduiden op het scherm in de gaten en geef de voorkeur aan plaatsen waar de ont- vangst optimaal is. 1. GSM-MAST EN NIMBY Materiaal: brief gemeente/stadsbestuur (zie bijlage), potloden Je krijgt een officiële brief van je gemeente/stadsbestuur met mogelijke locaties voor de inplanting van een gsm-mast. Wat is jouw mening/reactie? De brief met JA of NEEN omcirkeld, wordt omhooggestoken. De meningen/argumen -ten van het ja- en neen- kamp worden beluisterd. Zijn er mensen ondertussen van mening veranderd? Waarom? -maal een gsm, maar velen willen niets te maken hebben met de gevolgen hiervan.

PAGE – 9 ============
Hoe werkt je gsm en een gsm-mast? Gsm:Een gsm zendt straling uit. Deze straling wordt in het lichaam omgezet in warmte. Er is heel wat controverse of die straling nu sterk genoeg is om een schadelijke opwarming te veroorzaken. De gsm-technologie is relatief jong, waardoor er onvoldoende zicht is op de mogelijke effecten op lange termijn. Volgens een onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie verhoogt intens gsm-gebruik mogelijk het risico op hersentumors in een latere levensfase. Onderzoek blijft noodzakelijk. Gsm-mast:Een gsm zendt tijdens het telefoneren een signaal naar de dichtst bijzijnde gsm-antenne. Hoe meer antennes, hoe beter het bereik en hoe lager het stralingsvermogen. Het zendvermogen van een gsm is lager dan dat van een anten -ne maar de stralingsinvloed is groter omdat je de gsm vlak bij je lichaam houdt. In stand-by zendt het toestel nu en dan een signaal uit om zijn positie door te geven aan het netwerk. 3. DELVEN EN DUMPEN Hoeveel gsm™s heb je al gehad? dat bij ons elke tien seconden een gsm wordt weggegooid. De elektronica-industrie gebruikt veel grondstoffen zoals goud, koper maken. De ontginning en verwerking van deze grondstoffen veroorzaken ont -bossing, verlies aan natuurgebieden, water- en luchtvervuiling. omstandigheden.Ook aan de verwerking van afgedankte elektronica zit een schaduw -zijde.Grote hoeveelheden afgedankt elektronisch materiaal gaan naar landen die het afval niet veilig kunnen verwerken. Vaak zijn het kinderen die de onderdelen met de hand uit elkaar halen. Onbruikbare delen worden in open lucht verbrand of gedumpt. Hierdoor worden de mensen en het milieu blootgesteld aan vele giftige stoffen.

PAGE – 10 ============
Stop aan een restaurant Thema: VOEDING 1. WAT ETEN WE VANDAAG? Materiaal: menukaarten (zie bijlage of ga op prospectie bij het restaurant dat je tegenkomt tijdens de wandeling), papier, stiften Wist je dat je eetgewoonten niet alleen invloed hebben op je gezondheid, maar ook maken met eten en drinken. Bekijk de menukaart en stel zelf een menu samen bestaande uit voorge -recht, hoofdgerecht en nagerecht. Er wordt in drie groepjes gewerkt. Elk groepje stelt zijn menu samen vanuit een andere invalshoek. De basis is de bestaande menukaart, ingrediënten kunnen even -tueel aangepast worden. De groepjes prijzen hun menu met zijn extra troeven aan. Welk menu houdt meest rekening met gezondheid, mens en milieu? Wat waren de discussiepunten? Duurzame voeding geeft een minimale impact op het milieu en klimaat, gebruikt zo weinig mogelijk energie en geeft een correcte vergoeding aan de producent. Denk globaal, eet lokaal en seizoenslim Vrachtvliegtuigen vliegen elk jaar miljoenen kilometers om kriskras over onze aardbol een ruime keuze aan voedings -middelen te leveren. Het hele jaar vind je een uitgebreid en vers aanbod in onze supermarkt: tomaten uit Spanje, bananen uit Ivoorkust, ook steak uit Argentinië en lamsvlees uit Australië. Maar al dat heen-en-weer gevlieg stoot natuurlijk ook heel wat CO 2 uit. Om groenten en fruit buiten het normale groeiseizoen te kunnen eten worden ze ook in verwarmde serres geteeld. Deze teelten kosten veel energie en stoten veel CO 2 uit. Zonder is gezonder fruit in Europa resten van pesticiden worden teruggevon -den. Pesticiden zijn bedoeld om levende organismen zoals schimmels, onkruid of insecten te doden en schade aan gewassen te voorkomen. De hoeveelheden pesticiden die in voedingsmiddelen terecht komen, zijn te klein om acute vergiftiging te veroorzaken. Onderzoekers vermoeden wel dat bij langdurige inname er het gezamenlijk effect van pesticiden. Alleen al via voeding sta je dagelijks bloot aan een cocktail van pesticiden. In de biologische landbouw wordt voedsel gekweekt zonder kunstmest en zonder pesticiden. Daardoor worden bodem, water en lucht minder vervuild. Soms vind je ook fruit uit de worden bij biologische en geïntegreerde landbouw compost, stalmest, groenbemester, wisselteelt en natuurlijke vijanden gebruikt.

PAGE – 11 ============
Een dag zonder is minder vlees eten beter voor het milieu. Veeteelt vraagt veel grond, water en energie. Door intensieve veeteelt worden problemen zoals ver -mesting, verzuring en watervervuiling groter. De veeteelt in Europa reikt zelfs tot aan de andere kant van de wereld en draagt in belangrijke mate bij tot ontbossing en bodemerosie. In Zuid-Amerika worden vele ha regenwoud gekapt of platgebrand om plaats te maken voor het telen van eiwitrijke soja om onze veestapel te voederen. Anderzijds verdwijnt regenwoud om er ter plaatse aan inten -sieve veeteelt te doen. Vis duurzaam Vis eten is gezond want vis bevat de zeer belangrijke omega-3-vetzuren. Maar vis bevat anderzijds vele gifstoffen omdat oceanen op veel plaatsen als een grote vuilnisbak beschouwd worden. -bevissing al zo uitgedund dat ze met uitsterven bedreigd worden. Een ander probleem is de bijvangst. Ondermaatse vis en andere zeedieren zoals schildpadden, haaien en zeevogels worden mee opgevist en worden dood overboord gekieperd. wilde vis als voer gebruikt. Het MSC-keurmerk (Marine Stewardship Council) garandeert dat er gebruik is gemaakt van duurzame vistechnieken, waarbij de kans op bij -vangst afneemt en de natuur onder water wordt gerespecteerd. 2. MAAK HET VERSCHIL ALS INDIVIDU EN/OF ALS SAMENLEVING! Materiaal: kaartjes (zie bijlage), potloden Neem hier even de tijd om te vissen naar tips om op een duurzame manier met voeding om te gaan.

164 KB – 28 Pages