derlands Pedagogisch kader moet passen binnen onze Kinderen zijn vanaf heel jonge leeftijd in elkaar geïnte- resseerd. Ze proberen contact met elkaar te

475 KB – 274 Pages

PAGE – 1 ============
Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaarPedagogisch medewerkers op kinderdagverblijven en peuterspeelzalen hebben een belangrijke rol in de opvoeding van kinderen. Daar is iedereen het inmiddels over eens. Opvang = opvoeden. Dit vraagt om een pedagogiek die specifi ek voor kindercentra ontwikkeld is. Pedagogisch kader kindercentra 0 – 4 jaar:ł inspireert en ondersteunt pedagogische medewerkers bij hun dagelijks werk;ł vormt de basis voor het pedagogisch beleid van kindercentra;ł maakt wetenschappelijke kennis en praktijkkennis toegankelijk voor de hele sector;ł is uitgangspunt voor de kinderopvangopleidingen;ł laat zien wat opvoeden in kindercentra inhoudt voor ouders en geïnteresseerden.LOUIS TAVECCHIO (HOOGLERAAR KINDEROPVANG UVA): ‚Ik beschouw het Pedagogisch kader als een waardevol initiatief. Ik hoop dat de geformuleerde uitgangspunten, ideeën en werkwijzen in het Pedagogisch kader zullen inspireren en verdieping brengen in de dagelijkse praktijk van de kinderopvang.™ BEA NANINCK (BRANCHEADVISEUR CALIBRIS): ‚Mijn advies: zet het Pedagogisch kader op de agenda van het overleg tussen opleidingen en werkveld. Het biedt opleidingen veel houvast om hun onderwijs verder in te richten als het gaat om pedago- gische vaardigheden.™ CORRIE VAN BRENK (ABVAKABO FNV): ‚Dit boek laat zien hoe belangrijk het werk van een pedagogisch medewerker in de kinderopvang is. Deze erkenning is volkomen terecht want het is een beroep op trots op te zijn! Wij leveren hier graag een bijdrage aan.™ Dit boek – een initiatief van het LandelijkPedagogenplatform Kinderopvang – is een must voor (aankomend) pedagogisch medewerkers in kinderdagverblijven en peuterspeelzalen.Elly Singer en Loes KleerekoperPedagogisch kader kindercentra 0-4 jaarElly Singer en Loes Kleerekoperrug 18 mm22436-1_Omslag curriculum KO aangepast.indd 122436-1_Omslag curriculum KO aangepast.indd 122-12-2008 15:08:4522-12-2008 15:08:45

PAGE – 5 ============
© Elsevier gezondheidszorg, Maarssen 2009Vormgeving: Verheul Communicatie BV, Alphen aan den Rijn Eindredactie: Marike Vroom Foto’s omslag: boven: Wilbert van Woensel ; overige: Ruben Keestra Elsevier gezondheidszorg is een imprint van Reed Business bv, Postbus 1110, 3600 BC Maarssen. Aan de totstandkoming van deze uitgave is de uiterste zorg besteed. Voor informatie die nochtans onvolledig of onjuist is opgenomen, aanvaarden auteur(s), redactie en uitgever geen aansprakelijkheid. Voor eventuele verbeteringen van de opgenomen gegevens houden zij zich gaarne aanbevolen.Waar dit mogelijk was, is aan auteursrechtelijke ver plichtingen voldaan. Wij verzoeken eenieder die meent aanspraken te kunnen ontlenen aan in dit boek opgenomen teksten en afbeeldingen, zich in verbinding te stellen met de uitgever. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uit zonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprogra˚ sche verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 h Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp, www.reprorecht.nl). Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, www.cedar.nl/pro). Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) van deze uitgave ten behoeve van commerciële doeleinden dient men zich te wenden tot de uitgever. ISBN 978 90 352 3055 2NUR 85422436-1_curriculum H00.indd 422436-1_curriculum H00.indd 423-12-2008 15:53:1723-12-2008 15:53:17

PAGE – 6 ============
De dynamiek van de politiek-maatschappelijke ont-wikkelingen vraagt om duidelijkheid over het landelijk pedagogische kader van de kinderopvang. Wat vinden alle partijen belangrijk en wat heeft kinderopvang te bieden als het gaat om verzorging, ontwikkeling en opvoeding van kinderen? Een gedeeld Pedagogisch kader binnen de branche is nodig voor een goede positionering van de sector naast onderwijs en jeugdzorg.De eerste aanzet voor het schrijven van dit Nederlands pedagogisch raamwerk voor het werken met jonge kinderen in kindercentra is gemaakt op het congres van het Landelijk Pedagogenplatform Kinderopvang in oktober 2004. De tijd leek rijp te zijn voor meer nadruk op de pedagogiekontwikkeling in de kinderopvang. De focus op kinderopvang verschoof van werkgelegenheids- instrument naar meer aandacht voor de kinderopvang als pedagogische leefomgeving voor kinderen. Elly Singer en Loes Kleerekoper gingen in 2006 aan de slag met behulp van subsidie van het ministerie SZW en later OCW. Het Pedagogenplatform was voortdurend betrokken als stuurgroep en denktank met Kok van der Meer als grote inspirator. Het is een krachttoer geweest om dit pedagogisch raamwerk in zo™n korte periode te realiseren, maar door de niet a˜ atende inzet en door- zettingsvermogen van alle betrokkenen, maar vooral de twee schrijvers, is het gelukt. Het beschrijven van de pedagogiek voor kindercentra 0-4 jaar is de eerste stap, maar het uiteindelijk doel is dat er in de Nederlandse kindercentra daadwerkelijk gewerkt wordt zoals dit in het raamwerk beschreven staat. Het creëren van een breed draagvlak heeft daarom vanaf de start veel nadruk gekregen. Het pedagogisch raamwerk moet geen stuk in de bureaula worden maar een bijdrage leveren aan de pedagogische kwaliteit op de groep in een kindercentrum. Er is daarom voortdurend afgestemd met een grote en diverse groep mensen en organisaties, die allemaal op de een of andere manier betrokken zijn bij het realiseren van deze pedagogische kwaliteit in de kinderopvang. Het gaat hier om ondernemers, ROC ™s, ouders , vakbonden, Voorwoord Het is een geweldige prestatie dat er nu een boek ligt waarin de pedagogiek voor Nederlandse kindercentra 0-4 jaar wordt beschreven. Het Landelijk Pedagogenplatform Kinderopvang is in de afgelopen jaren de motor geweest van dit pedagogisch raamwerk voor het werken met jonge kinderen in kindercentra. Het is het antwoord op de oproep (ÔPedagogen, waar zijn jullie?Õ) die een aantal jaren geleden gedaan werd door Pijkel Schrıder, voorzitter van de Commissie Kwaliteit Kinderopvang. De pedagogen zijn gekomen en hebben in weinig tijd en met beperkte middelen, maar met een enorm enthousiasme en betrokkenheid voor dit geweldige resultaat gezorgd.HET PEDAGOGENPLATFORM MET ELLY SINGER 22436-1_curriculum H00.indd 522436-1_curriculum H00.indd 523-12-2008 15:53:1723-12-2008 15:53:17

PAGE – 8 ============
InhoudInleiding 17 ELLY SINGER EN LOES KLEEREKOPER Overzichtsschema Pedagogisch kader 20Deel 1 De theorie auteurs: ELLY SINGER EN LOES KLEEREKOPER HOOFDSTUK 1De basis .. 22ł Introductie ł Nederlands Pedagogisch kader ł Verschillen tussen gezin en kindercentrum ł Planmatig werken ł Bouwstenen voor een theoretisch kader ł Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind ł Democratische waarden en normen ł De Wet kinderopvang en het Convenant Kwaliteit Kinderopvang ł Ontwikkelingspsychologische inzichten ł Gesystematiseerde praktijkkennis ł Pedagogische principes ł Instrumenten om kwaliteit te toetsen ł Maatschappelijke context ł De opbouw van het Pedagogisch kader » De theorie » De praktijk ł Samengevat 22436-1_curriculum H00.indd 722436-1_curriculum H00.indd 723-12-2008 15:53:3223-12-2008 15:53:32

PAGE – 9 ============
HOOFDSTUK 2Veiligheid en welbevinden 32ł Vertrouwde relaties » Ontwikkeling van emotionele banden » Hechting tussen ouders en kind » Vervangende hechtings˚ guur » Vertrouwde relatie pedagogisch medewerkers en ouders » Vertrouwde relaties tussen pedagogisch medewerkers en kinderen » Vertrouwde relaties tussen kinderen » Erbij horen in de groep: wij-gevoel en rituelen » Leren omgaan met diversiteit ł Structuur en voorspelbaarheid ł Een gezonde omgeving en basisbehoeften ł Samengevat HOOFDSTUK 3Ontwikkelen en leren van jonge kinderen .. 40ł Hoe leren jonge kinderen? » Actief leren en totale betrokkenheid (holisme) » Spelend leren » Kijken en imiteren » Leren door herhalingen, scriptkennis en rituelen » Eigen tempo en op eigen wijze » Meehelpen en leren door meedoen » Woorden geven aan ervaringen » Ervaringen op verschillende manieren uiten en vormgeven ł Diversiteit » Individuele verschillen » Jongens en meisjes » Kinderen met beperkingen » Sociale en culturele verschillen ł Ontwikkelingsfasen » Baby™ » » ł Samengevat HOOFDSTUK 4Samenwerking met de ouders52ł Verwachtingen, rollen en posities van ouders ł Ouders en het eigen kind » Wederzijds begrip en waardering » Wederzijds adviseren en informeren » Afspraken » Momenten van contact ł Ouders en de groep » Kinderen willen erbij horen » Contact in de groep ł Ouders en het kindercentrum » Meepraten en adviseren » Klachtenregeling » Protocol kindermishandeling ł Diversiteit » Tweetaligheid » Pro˚ lering van kindercentra ł Samengevat 22436-1_curriculum H00.indd 822436-1_curriculum H00.indd 823-12-2008 15:53:3223-12-2008 15:53:32

PAGE – 10 ============
HOOFDSTUK 5Pedagogische doelen en competenties van kinderen .. 60ł Pedagogische doelen van kindercentra » Soorten van competenties » Holistische benadering » Pro˚ lering en keuzes van ouders » Doorgaande lijn naar de basisschool ł Globale doel- en competentieomschrijvingen ł Samengevat HOOFDSTUK 6 Samenwerken in de groep . 68ł Elkaar steunen ł Afspraken maken ł Dagelijks overleg ł Elkaar aanvullen en inspireren ł Opvoedend handelen in een groep ł Samengevat HOOFDSTUK 7 Basiscommunicatie . 72ł Sensitieve responsiviteit ł Respect voor de autonomie van het kind » Baby™s » Dreumesen » Peuters » Manieren om de autonomie van het kind te respecteren ł Praten, uitleggen en luisteren ł Structuur en rituelen » Een beperkt aantal duidelijke regels » Positieve gedragsaanwijzingen » Rituelen » Voorbeeldgedrag » Voorkomen van de problemen » Een dagprogramma dat aansluit bij de behoeften van kinderen » Inrichten van de ruimte ł Ondersteunen van positieve relaties tussen de kinderen ł Samengevat HOOFDSTUK 8Steunen en stimuleren van spelen en leren .. 82ł Voorwaarden scheppen ł Aansluiten bij het spontane leren en spelen » Kenmerken van het leren van jonge kinderen » Gebruikmaken van de groep » Kansen grijpen » Kansen creëren » Aanspreken binnen de ‚Zone van Naaste Ontwikkeling™ ł Stimulerende communicatie ł Positief leiding geven en verdelen van de macht ł Diversiteit ł Samengevat 22436-1_curriculum H00.indd 922436-1_curriculum H00.indd 923-12-2008 15:53:3323-12-2008 15:53:33

PAGE – 11 ============
HOOFDSTUK 9Indeling en inrichting van de buiten- en binnenruimtes 90 ł Veiligheid en welzijn » Een aantrekkelijke en vertrouwde omgeving » Fysieke veiligheid en gezondheid » Overzichtelijk en duidelijk: markers » Contact naar buiten » Rust en privacy » Samen spelen en samenleven » Overprikkelen en vervelen » Gezonde en plezierige werkomgeving voor de pedagogisch medewerkers ł Leren en ontwikkelen » Verzorg-leeractiviteiten » Speel-leeractiviteiten ł Ruimtes voor verschillende leeftijdsgroepen » Baby™s » Dreumesen » Peuters » Verticale groep » Ruimtes die gebruikt worden door meerdere groepen ł Spelmateriaal ł Samengevat HOOFDSTUK 10 Dagritme en groeps samenstelling .. 100 ł Dagritme » Kenmerken van een goed dagritme ł Groepssamenstelling » Continuïteit in de relatie tussen pedagogisch medewerkers en kinderen » Continuïteit in de relaties tussen de kinderen » Speelkameraadjes en groepssamenstelling » Parttimewerk en -gebruik van kinderopvang » Horizontale en verticale groepen » Stamgroepen, opendeurenbeleid en groepsover- stijgend werken ł Behoeften van jonge kinderen en volwassenen ł Samengevat HOOFDSTUK 11 Observeren en plannen .. 108ł Observeren » Veiligheid en welbevinden » Ouders » Leren en ontwikkelen » Observeren moet je leren » Planning van activiteiten en leerervaringen » Dagelijkse organisatie en planning » Planning voor een langere periode » Planning voor een week of maand » Inspelen op het moment » Protocollen ł Planmatigheid: van globaal tot gericht methodisch werken » Globale planning » Gericht methodisch en planmatig werken ł Samengevat 22436-1_curriculum H00.indd 1022436-1_curriculum H00.indd 1023-12-2008 15:53:3323-12-2008 15:53:33

475 KB – 274 Pages